Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Kielidialogua Suomes

Helsinkin linnas, kus eläy enin eri rahvastu, eigo kieliprobliemat oldane terävembät..

Jälgiaijal, 17-22.9.2013 Helsingin Sanomis käydih mieldykiinittäjiä dialogua kodoperäzis kielis. Oululaine saamen kielen professoru Ante Aikio paheksi sidä, ku halličus meinuau pienendiä saamen elvytysdengoi, kielipezätgi puututah varavonalazikse. Häi vie sanoi, ku pakottamal voinan jälgehizel aijal saamelazii lapsii suomenkielizih internuattuškolih Suomen valdivo käytti dengua saamen kielen hävittämizeh, nygöi pidäs löydyö dengua tuholoin kohendamizeh.

Aikiole vastai jovensuulaine histourien professoru Jukka Korpela kirjutuksel “Taantuvien kielten elvytysinto ihmetyttää”, aiga provokatiivizeh tabah. Häi jättäy huomivottah Aikion argumentan vähembistökielien aktiivizes hävittämizes da andau ellendiä, ku net iče myöstytäh, da niilöin kannattamine on muga kui luonnon zakonoin vastustamistu. Häi viärittäy vastuottomikse vahnembii, kuduat työtäh lapsii kielipezih opastuman kuolijua kieldy. Nenga lapsii pakol pannah, vahnembien ideolougien täh, opastumah suomen lizäkse vie vähäpädözembiä kieldy, saamie libo karjalua, da nenga hyö ei putilleh opastuta niyhteh nämis. Pidäs käyttiä

opastunduaigu suuren muailmankielen opastumizeh, sendäh ku kielen

tarkoitus on kommunikatsii da vaiku se.

Korpelale vastattih. Sami Lakomäki, kul’tuuruantropolougu Oulus, kudai on tutkinuh Pohjas-Amerikan indianiloin etnohistouriedu, sanou ku saman argumentan kuolijois kielis häi on moni kerdua kuulluh. Eigo suomigi pienenny kielenny joudas kuolemah?

Da pienihäi ven’agi on anglien da kitain kieleh verraten. Pienys rippuu sit, ku kolonialistizet da kanzallisvaldivot jo sadoi vuozii opitah hävittiä kandurahvavien kielii ‒ net ei olla häviejät, a tapettavat. Kandurahvahien “ideolougii” on oppie ičel piättiä omas tulies aijas.

Anneli Sarhimaa, germuanielazen Mainzan yliopiston professoru da vastevai loppunuon ELDIA-projektan johtai, kiistäy vähembistökielien pakkosyötändiä vastah da sanou ku sehäi on sama protsessu, kudamal suomen kieli pellastettih da Suomi nostettih iččenäzekse muakse. Häi sanou, ku nygözen tiijon mugah net ristikanzat, kuduat lapsennu opastuttih kahtu libo monii kielii, myöhembigi parembi opastutah kielii. Karjalan da saamen kielien vähäine malto on tarkoituksellizen  kieli-, kazvatus.- da kul’tuurupoliitiekan tulos. Kyzymys on oigevukses omah kieleh...

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat