Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Sampo - olemas olluh vai olematoi

Igor’ Kondratjev, kudai kazvoi Karjalas da lapsennu lugi ”Kalevalua” ainos kummeksi, mindäh Ilmoilline, kudai yhten kerran jo tagoi Sammon, lähtöy Väinmöizen da Lemminkäizen kel sidä varrastamah Pohjolah, ku vois sen sijah luadie uuzi Sampo.

Tuhukuun lopus Moskovas juattih palkindoloi SMIrotvorets-kilvas voittajile. Tädä kilbua piettih jo viijetty kerdua. Kilbua, kuduah yhtytäh joukkoviestimet, pietäh viijes joukos: TV, raadivo, painetut joukkoviestimet, Internetu, lapsien da nuorižojoukkoviestimet. Täl kerdua kilbah yhtyi enämbi 600 joukkoviestindy da seiččemes tuhandes kirjutustu da ohjelmua vallittih 32 parastu. Kilvan arvostelijoin joukos paiči korgieloi virguniekkoi oli tundiettuu žurnalistua - Nikolai Svanidze, Margarita L’ange da Vitalii Leibin.

Painetut joukkovietimet –nominatsies enzimäzele sijale piäzi Piiterin alovehen Vesti-lehten toimittai Sergei Glezerov da hänen kirjutettu ”Kummalline Sampo… Luugan piirispäi”. 

Kalevalan Sampo

Enimät Karjalas eläjät tietäh, mi on Elias Lönnrotan ”Kalevala”. Erähät vikse lugiettihgi sidä hos kudualtahto kielel. Ga yhtelläh tahtozin mustoittua lugijoile erähii Sammon dieloh koskijoi kohtii.

”Kalevalas” Ilmoilline tagou sammon, ku tahtou suaja mučoikse Pohjolan emändän Louhen tyttären, kudual ”kulmien piäl kumotti kuuhut, rinnas päiväine risotti, Otavaine olgupiälöil, seiččei tiähtie sellän tagan”. Ilmoilline lähtöy tagomah Sampuo, ga nikus ei lövvä ”eigo pajua, ei palkettu, eigo alustua, ei ahjuo, ni pal’l’ua, ni pal’l’an vartu”, ga yhtelläh se ei kieldävy ruavos: ”En vai hylgiä minä ruaduo, en ruadostu kesken jätä, en vai ole moizii miehii, en pahembi muidu ole!” Vaigu kolmandennu piän seppy Ilmoilline löydäy pättävän kohtan pajah niškoi da vaigu viijendeh kerdah tuli hänel taguo Sampo. Se jiäy ”pimieh Pohjolah, sumbah Sariolah”. Ga sit vaste Väinäimöine rubieu kuhkuttamah Ilmoillistu ”lähtemäh myös Pohjan muale suamah meile hyviä Sampuo, kirjukantu kaččomah!” Hos i ”hyvin peitetty on Sampo, kannettu on kirjukanzi Pohjolan kivimägeh, vaskimäile sydämes salvattu yheksäl lukul”, rohkiet miehet – Väinämöine, Ilmoilline da Lemminkäinen – varrastetah Sampo. Väinämöine uinottau Pohjolan eläjät omal kandelehen soitandal da hyö lähtietäh pagoh. Pohjolan emändy Louhi muuttuu kotkakse da lähtöy heile peräh. Toras Sampo murieu da pakkuu mereh. Sammon palois erähät jiäjäh meren uardehekse, toine vuitti ajavuu randah Suomen bohatundakse. Louhele jiäy Sammon kanzi da leivätöi elaigu.

Sammon melličäkse kuvai ”Kalevalan” kirjuttai Elias Lönnrot. Karjalazet runonpajattajat ei sanottu hänele sen enämbiä Sammos, vaigu se on kummanluaduine tiedovoittu vehkeh, kudai luadiu kaikkii kylläzikse da ozakkahikse.

 

Kummalline Sampo löydyi Piiterin alovehel?

 

Sergei Glezerov omas  kirjutukses ”Kummalline Sampo… Luugan piirispäi” pagizuttau Igor’ Kondratjevua, kudai hänen sanoin mugah ”löydi Sammon”.

Igor’ Kondratjev, kudai kazvoi Karjalas da lapsennu lugi ”Kalevalua” ainos kummeksi, mindäh Ilmoilline, kudai yhten kerran jo tagoi Sammon, lähtöy Väinmöizen da Lemminkäizen kel sidä varrastamah Pohjolah. Igor’an mieles äijiä kebjiembi olis luadie uuzi Sampo, ku kerran se jo oli luajittu. Toizekse, mindähbo Sammon mereh kirvottuu da murettuu Ilmoilline ei voinnuh luadie uuttu Sampuo. Kolmandekse Kondratjev kummeksi sidä, ku ”Kalevalas” on kirjutettu Sammon juuris: ”yksi juuri muaemäs, toine randuvieremäs, kolmas suures kodimäis.”

Kondratjevan mieles kai net dielot, kuduat koskietah Sampuo da kudamis on kirjutettu ”Kalevalah” oldih ei Karjalas, vai Piiterin alovehen lounaspuoles. Hänen mugah kanzat da heimot ei ”istuta yhtel kohtal tuhatvuozii”. Karjalazet da saamelazet, kudamih nähte sežo on paginua ”Kalevalas” ainos eistyttih pohjazehpäi. ”Kalevalashäi” hänen mielen mugah on kirjutettu niilöis aijois, konzu karjalazet elettih suvembas.

Igor’ Kondratjevan mugah häi ellendi mi on ”Kalevalan” Sampo. Miehen mieles se on plotin.

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat