Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Vedeh mennyöt Mologan karjalazet

: Mologan karjalazet suadih oman nimen Mologa-joves, kudai huruas puoles virduau suureh Volgah.

Karjalastu eläy leviel alovehel, meidy on eri luaduu: vienalazet, liygiläzet da lyydiläzet. On karjalastu Suomen puolel da Ven’al – Tverin mual, Jaroslavl’as da Novgorodas. Meigävellie on Siberisgi. On (vai lienne pidäy sanuo ”oli”) vie eräs karjalazien joukko – Mologan karjalazet.

Karjalan mua ainos oli suurien mualoin välis, sidä tahtottih omih mualoih ruočit da ven’alazet. Vuvvennu 1284 nemsatgi käyskendeltih Karjalah, tuldih Nevan da Luadogan kauti, ku tahtottih alistua karjalazet da panna heidy maksamah veroloi. Vähästy myöhembä, vuvvennu 1291 jo ruočit ”tuldih meih käzin”. Vuozisualoi Karjalua juattih, se konzugo kuului Ven’an mualoih, konzugo ven’alazet rauhusobimuksien mugah annettih se Ruočile.

Ven’ale karjalazet ruvettih siirdymäh vie Ivan Groznoin aigah. Tverin mualoil silloi voimattomuksien da smuutan periä väheni eläjiä. Sih aigah, vuvvennu 1617 Stolbovan rauhusobimuksen mugah erähät Karjalan muat annettih Ruočile. Karjalazet ei tahtottu jiähä ruočin vallan alle, sendäh lähtiettih pagoh Ven’ale, semmite karjalazet da ven’alazet oldih yhty pravoslavnoidu uskuo. Tsuari uskaldi karjalazile parembat muat da toizii hyvyzii, vaigu tuldas hyö Ven’an mualoile. Jaroslavl’an da Tverin mualoile karjalazet eloituttih vuodessah 1678.

Kahteh kerdah – vuvvennu 1627 da 1657 – konzu oli kaksi suurembua karjalazien siirduo, Mologan da Vesjegonskan  mualoile tuli lähes 30 tuhattu hengie. Enimät heis jiädih Mologah, toizet sijoituttih Keseman voulostih, kuduah jäi vähä eläjiä pol’akoin da litovtsoin hyökkävyksien jälles vuozinnu 1608-1614. Nämil mualoi enne eli ves’-heimo, kuduat terväh sulettih karjalazih, ku oldih heijän kel ”yhty juurdu” da lähäl heidy kielen da perindölöin puoles.

Ven’al da ven’alazien ymbäristös eläjes karjalazet, tiettäväine, terväh ven’avuttih. Tveriläine paikalline histourien tutkii A. Veršinskii vuvvennu 1925 kirjutti Mologan karjalazis: ”Karjalazet täh aigah äijäl ven’avuttih – hyö ei erota ven’alazis sovis, ulgonävös da tavois, ga sentäh paistah keskenäh omah kieleh”. 

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Lugijan mielii
Partn`ourat