Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Kiukua – talon emäntä

Otraduška-folklorikollektiivin artistat kerrottih mukavašta Kärpäsien hautajaiset -tavašta. // Kuva: Maikki Spicina

Rahvaš šanotah, jotta talo ilmain kiukuata on elämätöin. Ta niin še onki! Kiukua on aina ollun tärkeimpänä talon ošana. Eri aikoina kiukua ta šen ulkomuoto on ollun erimoisena, vain kaikičči kiukua on pitän pirtin lämpimänä, perehen kylläsenä, on antan šuojan kuin vanhukšilla niin ni lapšilla. Vaikie on kuvitella, mitein kylmäššä Karjalašša vois kiukuatta pärjätä.
Šuuri kiukua oli pirtin šyväimenä. Tavallah še oli lämpimänä koko päivän. Šiinä paissettih huomenekšella leivotut leivät, šavipatasissa kypšennettih keittoja.
Kiukua pirtissä on lämmittäjä, keittäjä, paistaja, valottaja, makuupaikka ta šen lisäkši pakanallisen ušon mukah vieläi taikapaikka. Pakanallisen ušon aikana rahvaš ušottih tulen voimah ta piettih kiukuata parentajana ta liäkiččijänä. Kiukuan avulla parennettih monie tautija.
Šuuren karjalaisen perehen kaikki jäšenet tykättih venyö lämpimällä kiukualla, ka etuoikeuš oli annettu lapšilla ta vanhukšilla. Monella kanšalla on tapana kiittyä kiukuata ta järještyä Kiukuan pruasniekkua šen kunnivokši.
Tänä šykyšynä Vuokkiniemeššäki enšimmäistä kertua oli vietetty Kiukua – talon emäntä -juhla. Šen järještäjänä oli Koštamukšen kulttuuri-musejokeškuš ta šen alaošašto – Vuokkiniemen Kylätalo.
Vierašta Koštamukšešta, Vuokkiniemeštä ta Petroskoista keräyty Kylätalon šuurešša šalissa, kumpani oli kaunehešti korissettu ta muissutti karjalaista pirttie.
Kiukuan istorija jatkuu jo monta vuosituhannehta. Vet še kuin lämmittäy pirttie, niin ni valmistau ruokua, kuin kuivattau vuatteita, niin ni pešöy, kuin liäkiččöy, niin ni paistau leipijä.
Pruasniekkapäivänä Vuokkiniemen viisi emäntyä – Tatjana Stepanova, Valentina Stepanova, L’udmila Kirillova, Jelena Kirillova ta L’udmila Perttunen – nouštih hyvin aikaseh ta pantih taikina. Naiset paissettih omissa kiukaissa makeita leipijä, kumpasien rešeptit šäilytäh perehissä polvešta polveh, ta ošallissuttih Leipä-kilpailuh. Šiitä Kiukua – talon emäntä -juhlašša kaikki vierahat šuatih maissella verekšie ta vielä lämpimie leipijä, kumpaset oltih ihan erimoisie, ka kaikki hyvänmakusie. Ihmiset herkuteltih ta šiitä annettih oma iäni šiitä leiväštä, kumpani miellytti eniten. Arvoštelijat lašettih kaikki iänet ta ilmotettih Leipä-kilpailun tulokšet. Niijen mukah voittajakši piäsi Valentina Stepanova, kumpani šaiki kunnivolahjan.
Pruasniekan kulttuuriohjelmašša oli monipuolini. Vierahat šuatih kuulla kuin paikallisien Marttojen ta Kataja-folklorikollektiivin lauluja, niin ni ihailla Koštamukšen lapšien musiikkikoulun tanššikollektiivin tanššija ta Otraduška-folklorikollektiivin esityštä. Otraduškan nuoret artistat laulettih, tanššittih ta vielä i kerrottih keräytynehillä šyyšpruasniekoista ta mukavašta Kärpäsien hautajaiset -tavašta.

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat