Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Mečäl on korvat, viel on silmät

Karjalazet sanotah: “Ei ole moata haltietointa, eikä vettä varteitointa”. Tämä vahnu sananpolvi on pandu Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet -nimizen kniigan epigrafakse.

Ket ollah muan haldiet, ket vardoijah vetty da meččiä? Kuibo pidäy eliä sobuh muan-, vien- da mečänižändienke da emändienke, Oma Mua -lehten lugijoile sanelou tämän kniigan kirjuttai, karjalazen folklouran tutkii, Karjalan tiedokeskuksen kielen, literatuuran da histourien instituutan ruadai L’udmila Ivanova... 

 – Minä olen kuulluh sanondan: “Mečäl on korvat, viel on silmät”. Tovengo meččy kuulou da vezi nägöy? Kusbo ollah mečän korvat da vien silmät?

– Ennevahnas sih uskottih da muga sanottih. Rahvas sanou, ku joga kohtas, mečäs, dai vies, ollah omat ižändät. Vot sehäi on mečänižändy on mečän korvat da silmät, a veinižändät da veinemändät kačotah, midä on da kui menöy elaigu vies. 

– Ketbo net ollah da kuspäi tuldih net ižändät, kuduat eletäh vies, muas, mečäs? Vienankarjalazet sanotah niilöi haldieloikse, liygiläzet, lyydiläzet sanotah ižändäkse, emändäkse.

Vie 500 vuottu tagaperin uskottih, ku ollah moizet jumalat. Ku on vein jumal Ahto, libo Ahti sidä sanottih. Mečäs oli kaksi jumalua – Hiisi da Tapio. Vot sidä uskottih da kaikkie hyviä luajittih nenil jumaloil. A myöhembi, ku tuli tämänaigaine usko, sit papit käveltih da sanottih, što net jumalat ollah pahat, pidäy uskuo jo toizeh jumalah. Rahvas ruvettih uskomah haldieloih da ižändih. Rahvas sanottih, gu vahnoih jumaloih ei sua uskuo, sit mečäs da vies, dai pertis, dai tahnuos ollah omat ižändät da omat emändät. Vies, muas on emändy. Sidä enämbi uskottih. Puaksuh paistih, ku mečäs on ižändy. A vies tožo oli emändy. Se oli ihan toine miero, yhtes čuras se oli toine miero, i sie oli toine elaigu. Rahvas uskottih, što sie, toizes mieros, ollah ei vaigu emändät da ižändät, ollah tožo papit da papad’d’at, kui hyö sanottih, kuningahat da kuningahien poijat da tyttäret. Sie ollah käskyläzet. Sie menöy ihan moine elaigu, ku meijän täs, ristikanzoin mieros.

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat