Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Kyykkä on tullun gorodki-urheilulajin ošakši

Elokuun 29. päivänä Moskovašša, Venäjän Federatijon Urheiluministerijon tiloissa oli pietty urheilulajien hyväkšymiskomiisin issunto, min aikana oli käsitelty kyykkä-kyšymyš.

Karjalan tašavallan urheiluministerijö yheššä KT:n Kyykkäliiton kera keräsi ta valmisti dokumenttija kyykän ilmottamisekši Karjalan kanšallisekši urheilulajiksi. Dokumentit oli työnnetty Moskovah vuuvven alušša. Tämä ruato oli monimutkani, pitkäaikani ta tarkka, ta vuati kyykkäpelin kehittäjiltä äijän aikua, tietuo ta neruo.

– Myö kirjuttima pelin šiännöt, keräsimä tietoja pelin istorijašta Elias Lönnrotista ta I.K. Inhašta alkuan, kirjuttima, millä kyykkä eruou gorodki-pelistä ta kuin myö kehitämmä kyykkyä Karjalašša tällä hetkellä. KT:n Kyykkäliiton neuvošton jäšen ta Karjalan Tietoakatemijan Kielen, kirjallisuon ta istorijan instituutin tutkija Marija Kundoz’orova kerto.

Kyykkyä pelatah gorogkiurheilun yleisvenäläisissä ta kanšainvälisissä kilpailuissa. Kanšainvälisen gorogki-liiton johtokunta šanou kyykkyä šuomelaisekši gorodki-peliksi (finskije gorodki). Venäläiset gorodki-pelin harraštajat šuatih tietuo kyykäštä šuomelaisilta 1990-luvuilla ta niin ni nimitettih pelie šuomelaiseksi gorodki-peliksi. Ka še on viärä nimi. Iče šuomelaisethan šanotah pelie kyykäkši eikä käytetä toisie nimijä ta koroššetah kyykän karjalaista alkuperyä.

 

Kyykkä on karjalaini peli

Vuosina 1920 Šuomeh tullehet karjalaiset tuotih mukana ni kyykkä-peli. Ennein šitä Šuomen umpišuomelaisilla tämä peli ta kyykkä-šana oli tuntomatoin. Enšin Šuomešša kyykkyä kehitettih karjalaiset. Kyykkäkilpailuja piettih karjalaisšeurojen kešen. Šuomen kyykkä ta Karjalan kyykkä ollah šama peli.

Karjalan Rahvahan Liitto rupesi kehittämäh kyykkyä Karjalan tunnušmerkkinä ta kanšallispelinä vuuvvešta 2011 ta nošti pelin korkiella tašolla Karjalašša. Karjalan tašavalašša pietäh kyykkäkilpailuja ta muasteri-oppija vuuvven ympäri. Vuotena 2016 on rekisteröity alovehellini yhteiskunnallini urheilujärještö “Karjalan tašavallan kyykkäliitto”. Nyt Karjalašša kyykkyä pelatah noin 400 henkie. Petroskoissa, Kalevalašša, Koštamukšešša, Sortavalašša ta muuvvallaki harjotukšie pietäh joka netäli. Kyykän harraštajat ošallissutah ni yleisvenäjän ta kanšainvälisih kilpailuih ta tullah niissä voittajiksi.

Karjalassa kyykkyä pelatah enemmän, kuin venäläistä gorogki-pelie. Šentäh kun kyykkä ei vuati mitänä erikoista kenttyä. Kyykkävehkehetki ollah halvemmat, kuin gorodki-pelin vehkehet.

Moskovašša piettyh issuntoh ošallissuttih KT:n Kyykkäliiton johtaja Jevgeni Karakin ta järještön neuvošton jäšen Natalja Vorobei, kumpaset kerrottih kyykkätoiminnašta Karjalašša ta puoluššettih kyykkä-šanua. Valitettavašti KT:n Urheiluministerijön yhtäkänä virkamieštä ei ollun täššä matašša mukana.

– Myö kehitämmä kyykkyä Karjalašša ta tašavallan ulkopuolellaki, KT:n Kyykkäliiton neuvošton jäšen Natalja Vorobei kerto. – Moskovašša pietyn issunnon aikana tuli šelvä, jotta gorodki-urheilulajin ošana olomini antau meilä enämmän mahollisukšie pelin kehittämisekši. Ka myö olemma finskije gorodki -nimie vaštah. Moskovašša myö šelvällä venäjän kielellä kertoma, jotta finskije gorodki -nimi on viärä ta tovissukšena esittimä tietoja Šuomen ta Venäjän kirjallisista lähtehistä. Ka kuitenki komiisin jäšenet jätettih finskije gorodki -nimi urheilulajin nimeh.

 

Kyykkä on yleisvenäläisie urheilulajija

Yleisvenäjän urheilulajien luvettelošša on nellä jakuo – tunnuššettuja, yleisvenäläisie, kanšallisie ta šotilas-käytännöllisie urheululajija. Kanšallisie urheilulajija kehitetäh vain rajotetulla alovehella, vain šiinä tašavallašša, min kanšallisekši urheilulajiksi tämä urheilu on myönnetty. Esimerkiksi, hapsagai-kakšintaisteluo, mi on kanšallini urheilulaji, kehitetäh Jakutijašša. Kerešu on čuvašijen kakšintaistelu.

Gorodki on Yleisvenäjän urheilulajien luvettelon toisešša javošša. Še on yleisvenäläisie urheilulajija, mitä kehitetäh koko Venäjällä.

– Tärkie on še, jotta kyykkä-šana on ilmeštyn urheilulajin nimeh, KT:n Kyykkäliiton johtaja Jevgeni Karakin šano. – Enneinhän kanšainvälisellä tašolla pelie šanottih finskije gorodki -nimellä. Venäjän gorodki-liiton johtokunnan jäšenet oltih kyykkä-šanua vaštah. Vaikka meijän pelie kušutah kyykäkši muuvvallaki Venäjällä – Tverissä, Ostaškov-kaupunkissa, Pskovissa, Altain šeuvulla. Karjalan kielen kuušiošašešta šanakirjašta löytyy šanan kakši varianttie – “kyykkä” ta “kykkä”. Konša myö pakajamma tai kirjutamma karjalan kielellä, myö šanomma “kyykkä” tai “kykkä”. Konša pakajamma venäjän kielellä, niin käytämmä kykkä-šanua. Karjalan Tietoakatemijan Kielen, kirjallisuon ta istorijan instituutin kielentutkijat neuvotah käyttyä tätä muotuo, mi on oikie venäjän kielen šiäntöjen mukah. 

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat