Vienan Karjala

Kirjutukset vienankarjalakse

Šiušta voit tulla ihmishenken pelaštaja

Petroskoilaini Tatjana Šišova piätti tulla luuytimen luovuttajakši ta verenantajakši. “Pitäyhän konšanih alottua!” šano naini. // Kuva: Natalja Vorobei

Tapahtuma oli järješšetty Muajilman šyöpäpäivän yhteyveššä, mi 2005 vuuvvešta alkuan pietäh vuosittain 4. tuiskukuuta.

Rusfond-hyvänluajintafondi järještäy šemmosie aktijoja Venäjän eri kaupunkiloissa. Niih voijah ošallistuo kaikki halukkahat. Aktijojen tarkotukšena on kiinnittyä yhteiskunnan huomijuo globalisih proplemoih, kumpaset liitytäh šyöpätautiloih ta antua ihmisillä enemmän tietuo šiitä.

Tilaštotietojen mukah joka vuosi noin 25-28 tuhannella Venäjän eläjällä miäritelläh verišyöpätautija, melkein joka 20 minuutin piäštä yksi ihmini šuau tietyä, jotta hänellä on verišyöpä. Monet läsijistä voit pelaštua šiirtämällä kantašoluja.

Juuri šitä varoin koko muajilmašša peruššetah veren- ta luuytimen-luovuttajien rekisterit. Liäkärit šanotah, jotta mahollisuš löytyä genettisešti šopiva luovuttaja on yksi kymmentätuhatta kohti.

Pelaštajan HLA-fenotyypin ečintä on pitkäaikani ta kallis homma. Jotta Venäjällä eläjän läsijän šuaha šopivan luovuttajan šolut, kumpani eläy EU:n maissa, tarviččou vähintäh 1 miljoni 260 tuhatta rupl’ua. Nämä rahat on löytävä ičen. Još luuytimen luovuttaja löytyy USA:šta, šilloin kulut ollah vielä šuuremmat, noin 2 miljonie 800 tuhatta rupl’ua.

Još onnistuu löytämäh luovuttaja venäläiseštä rekisteristä, šilloin joutuu makšamah vähemmän – 400-500 tuhatta rupl’ua. Hyvin vaikieta on löytyä ihmisen šopiva fenotyyppi muijen kanšallisukšien etuštajien kešen. Gematologien tietojen mukah ei ieš puoletkana läsijistä löyvetä šopivie luovuttajie kanšainvälisistä rekisterilöistä. Šen takie on hyvin tärkietä luuvva yleisvenäläisen rekisterin, missä olis meijän monikanšallisella mualla ominaisie fenotyyppijä.

Kanšallini rekisteri

Vuuvvešta 2013 alkuan Rusfond on alkan Kanšallisen luunytimen luovuttajien rekisterin muovoštamista. Še on šuanun Va’sa Perevozčikovin nimen. Vas’alla oli verišyöpä ta Venäjällä koko mierolla kerättih rahua luuytimen luovuttajan eččimiseh. Kantašolujen šiirto oli ainut keino, mi olis voinun pelaštua pojan. Hiän vuotti monta kuukautta, ka šopivua luovuttajua ei löytyn.

Täkši päiväkši Kanšallisešša rekisterissä on kerätty tietoja yli 92 tuhannešta luuytimen luovuttajašta ta tämä luvettelo aina täyttyy. Vertailun vuokši esimerkiksi USA:n luuytimen luovuttajien pankissa on yli miljona ihmistä.

Ennein kun halukaš hyväkšytäh rekisterih, häneltä otetah verta tutkittavakši. Asientuntijat tutkitah veren mukah HLA-tyyppie ili potentialisen luuytimenluovuttajan ainutluatusie geenija, kumpaset vaššatah kuvokšien šopivuošta. Šiitä vašta hänen tiijot liitetäh rekisterin luvetteloih.

Ta šiinä tapahukšešša, još läsijällä, kumpani tarviččou kantašolujen šiirtuo, šattuu olomah šama HLA-tyyppi, niin kuin luovuttajallaki, rekisterin ruatajat otetah yhteyttä luovuttajah ta kučutah hänet kantašolujen luovutukšella.

Mitein tapahtuu kantašolujen luovutuš?

Luuytimen luovutuš ei ole vielä niin tuttu teema Venäjällä. Monet ihmiset ollah verenluovuttajina, ka ei ieš ajatella šiitä, jotta hyö yhtä hyvin voijah olla i luuytimen luovuttajina. Šen lisäkši on kiertämäššä ylen äijän huhuja, šiitä mitein tuo kantašolujen luovutuš tapahtuu ta še pelottau monie.

Nykyjäh on olomašša kakši kantašolujen luovutuškeinuo. Kantašolut voijah ottua šuorah luovuttajan luuytimeštä. Šiinä tapahukšešša leikkaukšen ajakši ihmini uinotetah. Toisena tapana on kerätä kantašolut verenkierron avulla. Šilloin ei tarvita leikkaušta eikä narkosie. Tuo tapa muissuttau veren luovutušta. Keräyš keštäy viisi-kuuši tuntie, še ei ole kivullista ta šen aikana ihmini voit rauhašša istuo, lukie tahi kaččuo televiisorie. Gematologien šanojen mukah tämän toimehpivon jälkeh luovuttajat tavallah toivutah hyvin ruttoh.

Lisyä tietuo luuytimen luovuttajista ta kantašolujen šiirtämiseštä voit lukie www.rusfond.ru/about ta rdkm.rusfond.ru   

Sano oma mieli

Kai kommentariet tarkistetah. Viestit, kudamis on pengomistu, rahvahan vihua da VF:n zakonoin vastastu kuhkuttamistu, otetah iäre.

Lugijan mielii: *
Sinun nimi: *
 
Partn`ourat