Oma Mua

Ainehistoja livvinkarjalan murtehella

Jouvutahko karjalaiset kylät vejen alla?

Tänä šykyšynä jyškyjärviläisillä veneh on ollun kaikista käytetyin liikennehvälineh. Vesi šeiso monien kyläläisien pihoissa, šentäh muulla kun venehellä ei piäsis minnenä liikkumah // Kirjuttajat: Valentina Tarasova

Pitäy šanuo, jotta vihmakešä ta šykyšy Karjalan pohjoisošašša on melko tavallini eikä poikkeukšellini ilmijö. Nämä šeuvut on nähty lukusie kaušie, konša oli šatan äijyä enemmänki vettä, mitä tänä vuotena. Kuitenki vanhat paikalliseläjät ei muisseta, jotta koko kešän ta šyyšajan vesi olis pisyn noin korkiella tašolla.

Kalevalan piirin piäjärvi – Ylä-, Keški- ta Ala-Kuitti, – kumpaista yhistäy Vienanmereh levie, koškikaš ta täyšivetini Kemi-joki, vanhoina aikoina oli ollun vauhikkahana kauppa- ta kulttuurireittinä.

Länneštä itähpäin Kuittijärvi-vesistöt levitäh 140 kilometrillä, järviverkon yhtehini pinta-ala on 614,6 nelijökilometrie. Še on Vienanmeren vesistöalovehen nelläkši šuurin järviverkko.

Jyškyjärven kylä šijoutuu alempana Jyškyjärven vesivoimalua, kumpani tašottau tulvatilannehta Kuittijärvilöillä. Šiinäpä on kakšipiippuni juttu: kun vesivoimala ei ajoissa piäššä vejet Kuittijärvilöistä, alkau tulva piirikeškukšešša. Još še piäštäy liikua vettä, vejen alla joutuu Jyškyjärven kylä.

Tänä vuotena vesi Kuittijärvilöissä on nouššun niin korkiella, jotta vejen alla jouvuttih rantamečiköt. Järven korkiella rannalla šeisojalla Kalevalalla tulva järveltä päin ei ole uhkana. Ka Uhut-jovešša, mi virtuau Keški-Kuittih, vejen tašo on ollun kevyäštä alkuan erittäin korkiella.

Jyškyjärven kylä šeisou tašasella, matalalla paikalla. Tänä šykyšynä tilanneh kyläššä oli jo lähellä kriittistä: vejen alla on jouvuttu monet joven ranta-alovehella šeisojat rakennukšet: venehtallit, sarajat, kylyt. Vesi šeisou monien kyläläisien kuopissaki ta karšinoissa. Ihmiset ei tiijetä, kunne panna potakkašato šäilöh. Eryähissä paikoissa rannikkotiet on jouvuttu vejen alla. Vejen noušu uhkuau ainutta šiltua, kumpani yhistäy kylän mantereh- ta šuariošat.

Šama tilanneh on puanajärviläisilläki: vejen alla on jouvuttu kyläläisien laiturit, kuopat, kylyt, sarajat. Vesi šeisou monien pihoissa ta pelloilla.

Sosialiverkoštošša paikalliseläjät jätetäh omie kommentija, kuvija ta videoja. Kemin kaupunkin julkini valvonta -ryhmäššä ilmotetah näin: “Puanajärvi pikkuhil’l’ua mänöy vejen alla, vaikka vesivoimalan rakentajat vakuutettih kaikkie, jotta tulvie ei tule. Vesi noušou šilmissä, noin 10 šenttie 12 tunnin aikana. Vesi šeisou Puanajärveh kulkijalla tielläki, monešša kohtua še täyttäy 40 šenttie.”

Kemin ta Kalevalan eläjät hyvin muissetah, mimmoset skandalit oli viritty Puanajärven kylän ympäri 1990-luvulla, šilloin kun entistä Valkiekošen vesivoimalua ruvettih rakentamah, šekä 2005 vuotena, konša Karjalašša šuunniteltih jatkua jiävytetyn rakennuškohtehen rakentamista. Vet tuon enšimmäisen vesivoimalan rakentamisšuunnilteman mukah Puanajärven kylä olis täyšin joutun tulva-alovehella ta šen paikalla Valkiekošen tekojärvi olis kantan vesijäh.

Kemin piirin eläjät ollah hyvin huolissah, jotta tulva voit olla šuurena uhkana ei yksistäh Puanajärvellä, ka šamoin ni iče Kemin kaupunkilla, kumpani šeisou virtua myöten alempana. Ihmiset ihan täyveštä šyyštä varatah, jotta još korkie vesi murtuau vaikkapa yhen, esimerkiksi, Jyškyjärven vesivoimalan pavon, niin vesi matallah viey kaiken: Jyškyjärven, Puanajärven, Kemin, pakajamatta kaikista muista matalla olijista pavoista.

Puolentoista vuuvven piäštä Valkiekošen vesivoimalat meinatah ottua käyttöh. No a Jyškyjärven ta Puanajärven eläjät kauhulla ajatellah, mi heitä vuottau jo enši kevyänä, kun jiät ta lumet aletah šulua.

Lisyä kommenti

Luokkaukšie, kanšallista pahantahtoisuutta šekä VF:n lakien vaštasien toimien kehotušta šisältäjät viestit poistetah šivuilta!

Kommentit: *
Šiun nimi: *