Oma Mua

Ainehistoja livvinkarjalan murtehella

Tuttavuštumini loittoseh Amerikkah

Tapuamini virkamiehien kera Washingtonissa // Kirjuttajat: Matt Tucker

Enšimmäistä kertua myö, matkah läksijät, näkeytymä Moskovašša 29. pakkaiskuuta.  Šilloin myö kävimä konsulatissa, missä totiset konsulit kyšeltih meiltä, kunne olemma lähöššä ta mi on miän matan tarkotuš. Viisumit kuitenki kaikilla myönnettih. 

Toisena päivänä myö kaikki keräytymä DoubleTree by Hilton Marin -hotellin šalih. Täh kokoukšeh tultih ohjelman ruatajat, kaikki vaihtomatkah läksijät ta konsulatin etuštajatki. Yhyšvaltoih läksijie oli 25 ristikanšua, kumpaset oli juattu pienempih ryhmih oman ruatoalan mukah. Yheššä oli viisi ryhmyä: kanšalliset puistot ta luonnonpuistot, liäkärit, invalidien sosialini integratijo ta kakši kantarahvahat-ryhmyä. Kaikki myö, ohjelman ošanottajat, olima ympäri Venäjyä: Altaista, Habarovskista, Permistä, Tveristä, Udmurtijašta, Novgorodista, R’azanista, Moskovašta, Petroskoista ta monista muista pienemmistäki kaupunkiloista ta kylistä.

Kokoukšešša meilä kerrottih Open World -ohjelmašta, ketä šiinä on ruatamašša, kerrottih tulijašta matašta ta annettih neuvoja matkah. Šamana iltana tuttavuštuma omih pienempih ryhmih. Pieneššä ryhmäššä meitä matkalaisie oli viisi: Natalja Denisova, Anastasija Ivenskaja, Aleksei Rogožin, Marija Filatova ta mie, tämän matkakertomukšen kirjuttaja. 

Joka pienellä ryhmällä oli miärätty oma šuattaja. Miän šuattajana ta šamalla kiäntäjänä oli Marija Svešnikova. Hiän on enklannin kielen kiäntäjä ta yksityisopaštaja. Hiän ylen hyvin piti meistä huolta tämän matan aikana, kumpani alko aikaseh huomenekšella pakkaiskuun viimesenä päivänä. Enšin lentimä Šakšan Frankfurt-kaupunkih, mistä jatkoma matkua Washingtonih.

Yhyšvaltojen piälinnašša myö olima puolitoista pitkyä ta monipuolista päivyä. Huomenekšešta šuahen olima seminarissa, missä kuuntelima viisahie luventoja Amerikan federalismista, johtajien valmistamisešta globalisešša muajilmašša ta šiitä, mitein Yhyšvallat pisytäh yhtehisenä valtakuntana vaikka jokahisešša ošavaltijošša ollah omat, paikalliset, lajit ta vuatimukšet.  Esimerkiksi, još yheššä ošavaltijošša liäkärinä ruataja ihmini meinuau lähtie töih toiseh ošavaltijoh, ni hänen pitäy šuaha lisenssi, jotta piäššä töih toisešša ošavaltijošša. Paikallisella tašolla miärätähki esim. ašeijen omistamista ta auton ohjuantua koškijat lajit.

Šamana päivänä meilä oli tapuamini virkamiehien kera Dirksenilla nimitetyššä Senatin rakennukšešša. Tapuamisešša meilä kerrottih šiitä, mitein Yhyšvalloissa on järješšetty yhteistyö kantarahvahien heimojen kera politiikan tašolla.

Senatin Amerikan kantarahvahien komitietašša olijan demokraattisen puoluvehen neuvonantaja politiikan kyšymykšissä Kim Moxley kerto, jotta Federalisen vallan on oltava yhteistyöššä jokahisen Yhyšvalloissa olijan heimon kera. Šilloin kun myö pakasima, Yhyšvalloissa virallisešti oli 579 heimuo, kumpasista kuuši federalini valta vašta hyväkšy. Jokahisešša heimošša on omat lajit, vualit, suutut.

Monet heimot työnnetäh anomukšie, jotta halličuš hyväkšyis ne virallisiksi, šentäh kuin tämä on tovella tärkietä kantarahvahilla. Jokahisella heimoh kuulujalla ristikanšalla on Yhyšvaltojen pašši ta vielä i tovissuš šiitä, jotta hiän kuuluu tiettyh heimoh. Tämä tovissuš antau enemmän oikevukšie ristikanšalla. Esimerkiksi Kimilla on pašši ta tovissuš šiitä, jotta hiän kuuluu Cherokee-intianien heimoh.

Tapuamisešša meilä kerrottih, jotta Yhyšvalloissa on olomašša šemmoni elin, kumpani valvou, jotta halličuš kunnivoiččis kantarahvahien intressijä. Onki olomašša šemmoni järještö, kumpani puolistau intianien oikevukšie politiikan tašolla – Amerikan intianien kongressi.

Täššä tapuamisešša pakasimaki kantarahvahien kielien opaššukšešta. Kimin mukah heimoissa pietäh huolta kielen kehittämiseštä ta šäilyttämiseštä. Esimerkiksi Cherookin heimon elinpaikoissa (noin 300 000 etuštajua) olijissa kouluissa on järješšetty kielellini opaššuš ta kehitetäh opaššušohjelmie, ka eri heimoissa on eri tilanneh. Eryähillä kantarahvahien kielillä ei ole vielä kehitetty kirjakieltä.

Tapuamisien jälkeh paikallisen oppahan joholla tuttavuštuma Washingtonih ta šen nähtävykših.  Tämä oli tovella pitkä ta monipuolini päivä!

Lisyä kommenti

Luokkaukšie, kanšallista pahantahtoisuutta šekä VF:n lakien vaštasien toimien kehotušta šisältäjät viestit poistetah šivuilta!

Kommentit: *
Šiun nimi: *