Oma Mua

Ainehistoja livvinkarjalan murtehella

Mistä siklonit šuahah omie nimijä?

Talvella siklonit tuuvvah lumišateita ta tuiskuja.

Meteorologiloilla joka vuosi annetah nimilista, kumpaista pitäy käyttyä siklonien nimitykšeššä. Še helpottau spesialistien ruatuo ta yksinkertaistau ilmottamistapua, millä viessitetäh ihmisillä vuarallisuošta.

Vuoteh 1950 šuaten siklonien nimien antamisešša ei ollun erikoista sistemie. Taifunit ta siklonit šuatih omie nimijä ulkonävöštä, laškeutumispaikašta, pyhien päivistä šekä olopaikkatietoloista. 1940-vuosina USA:n meteorologit annettih sikloniloilla omie akkojen nimijä.

Vuotena 1950 siklonien nimilöissä ilmešty enšimmäini sistemi. Šitä varoin enšin otettih fonettini armeijan kirjaimikko (kuin venäjän kieleššä A – Anna, B – Boris), ka vuotena 1953 tuaš myöššyttih naisien nimilöih. Vašta vuuvvešta 1979 alkuan luvetteloh ruvettih ottamah ni miehien nimijä.

Siklonit voijah muovoštuo eri vesistöissä, šentäh nimilistoja niise on monta. Niin, Atlantin vesistön sikloniloilla on kuuši aakkoisluvetteluo, jokahisešša on 21 nimie, kumpasie käytetäh kuuši vuotta peräkkäh ta šiitä kerroššetah. Niin, Alberto-sikloni oli vuotena 1994 ta 2000.

Onnakko on šemmosie siklonija, mit ijäkši jiähäh istorijašša (esimerkiksi, Irma). Šilloin še nimi otetah listoilta pois. “Muššašša luvettelošša” jo ollah nimet Elisson, Floyd, George, Iris, Keith, Lenny ta Michelle. Ei ole olomašša silkonija, mit nimet alettais Q, U, X, Y, Z kirjaimilla, šentäh kun niitä on liijan vähän. Još vuuvvešša Atlantin vesistöissä tapahtuu enemmän 21 silkonie, niin šiitä otetah käyttöh kreikkalaini kirjaimikko.

Toisissa vesistöissä on toiset nimilistat. Niin, Tyynimeren luoteishošašša siklonien nimitykšeššä käytetäh elukkoja, kukkie, puita ta ruokie (Nakri, Kopu, Kanmuri).

Venäjällä pitälti ei ollun siklonien nimisistemie. Vuotena 2015 Ilmatietolaitoš piätti luatie “vuarallisien šiäilmijöjen” nimilistan europpalaisen mallin mukah. Još sikloni alko Venäjän ulkopuolella ta jo šai nimen, niin šitä ei muutettu. Luvettelon ilmeštymisen jälkeh enšimmäini sikloni šai Artemi-nimen, ka tämä sistemi ei juurtun.

 

Lisyä kommenti

Luokkaukšie, kanšallista pahantahtoisuutta šekä VF:n lakien vaštasien toimien kehotušta šisältäjät viestit poistetah šivuilta!

Kommentit: *
Šiun nimi: *