Oma Mua

Ainehistoja livvinkarjalan murtehella

Monta murrehta – yksi kieli

Karjalan kieli kielioppiloissa -kirja on Verdailii karjalan kielioppi -projektin tuloš. Koneen Säätiön rahottama projekti on jatkun 2015–2019 vuosina. Nellän vuuvven aikana projektin toteuttajat vertailtih karjalan kielen eri murtehien fonettisie ta morfologisie piirtehie. Vertailu-analiisi oli luajittu niijen iänneh- ta muoto-oppien pohjalla, mit oli ilmeššytty viime 150 vuuvven aikana.

Uuvvešša tutkimukšešša vertailovana olija ainehisto on esitetty taulukkojen ta kluasterikarttojen muotosena. Näin ollen esitettyö materialie on helpompi käyttyä. Taulukoista näkyy mimmosie yhtehisie piirtehie ta mimmosie eroja karjalan eri murtehilla on ta šamoin voipi nähä mimmosie piirtehie mistä murtehista on otettu karjalan kirjakieleh. Kluasterikartoissa on näytetty mitein paikkakuntien murtehet on yhissytty eri ryhmih (kluasteriloih) yhtehisien piirtehien mukah. Tämänmoista šuurta kattajua tutkimušta ei ole aikasemmin luajittu. Še on vielä kerran tovistan karjalan kielen yhteisyön. Kielioppien ainehistojen vertuamini näyttäy, jotta karjalan kieli on yhtehini kieli ta še jakautuu piämurtehih ta murtehih. Murtehilla on omie foneettisie ta morfologisie piirtehie. Enemmän eruo murtehien välillä on fonetikašša kuin morfologijašša.

Projektin tulokšet voijah auttua luuvva oikiet murtehienväliset rajat, mit oli XX vuosišuan alušša luotu hallinnollisen jakuamisen mukah ili eri murrehrajat oltih šamanmoiset kuin ni volostien viralliset rajat.

Huolimatta šiitä, jotta karjalaisien murtehien tutkimisella on jo melko pitkä istorija, kuitenki eryähät murtehien luokittelun kiistakyšymykšet ollah vielä tähä šuatenki ratkaisomatta. Yksi šemmosista proplemakyšymykšistä on lyydiläisien murtehien statussan miäryämini. Venäläiseššä ta šuomelaisešša kielitietoperinteheššä on olomašša kakši eri kantua. Venäläisen perintehen mukah nämä murtehet liitytäh karjalan kieleh, kun tuaš šuomelaisešša perinteheššä lyydie on esitetty iččenäisenä šuomelais-ugrilaisena kielenä. Kluasterikarttojen analiisi on näyttän, jotta ei ole mimmosiekana lingvistisie peruštoja pitämäh lyydiläisie murtehie iččenäisenä kielenä. 

Projektin toteuttajat ollah šitä mieltä, jotta tämän tutkimukšen tiijot voijah jatkošša auttua karjalan yhtehisen kirjakielen luomisešša. Tämä ainehisto vois antua uušie tutkimisteemoja nuorilla tietomiehillä.     

Lisyä kommenti

Luokkaukšie, kanšallista pahantahtoisuutta šekä VF:n lakien vaštasien toimien kehotušta šisältäjät viestit poistetah šivuilta!

Kommentit: *
Šiun nimi: *